Veritabanı Yönetimi ve Yönetim Sistemleri

Veritabanının ne olduğu konusunda biraz bilgi sahibi olduysak veritabanı yönetim sistemlerine giriş yapabiliriz.


Birkaç tür veritabanı yönetim sistemi vardır. En çok kullanılan veritabanı tipler:

  1. Hiyerarşik veritabanları
  2. Ağ veritabanları
  3. İlişkisel veritabanları
  4. Nesneye yönelik veritabanları
  5. Grafik veritabanları
  6. ER model veritabanları
  7. Belge veritabanları
  8. NoSQL veritabanları Kaynak

Bu veritabanı tiplerini incelemeye başlayalım.

1. Hiyerarşik Veritabanları

Hiyerarşik veritabanı modeli, verilerin ağaç benzeri bir yapı halinde organize edildiği bir veri modelidir. Veriler, bağlantılarla birbirine bağlanan kayıtlar olarak saklanır. Kayıt, her alanın yalnızca bir değer içerdiği alanlar koleksiyonudur. Bir kaydın türü, kaydın hangi alanları içerdiğini tanımlar. Kaynak

2. Ağ veritabanları

Bir ağ veritabanı, birden çok üye kaydının veya dosyanın birden çok sahip dosyasına bağlanabildiği ve bunun tersinin de yapılabildiği bir veritabanı modeli türüdür. Model, her üye bilgisinin ağacın alt kısmı olan sahibine bağlı dal olduğu baş aşağı bir ağaç olarak görülebilir. Esasen, ilişkiler, tek bir öğenin birden çok veri öğesine işaret edebildiği ve kendisi birden çok veri öğesi tarafından gösterilebildiği ağ benzeri bir biçimdedir. Kaynak

3. İlişkisel veritabanları

İlişkisel veritabanı, aralarında önceden tanımlanmış ilişkiler bulunan veri öğeleri koleksiyonudur. Bu öğeler, sütunlar ve satırlar içeren bir dizi tablo olarak düzenlenmiştir. Veritabanında temsil edilecek nesneler hakkında bilgi tutmak için tablolar kullanılır. Bir tablodaki her sütun belirli bir tür veri içerir ve bir alan, bir özelliğin gerçek değerini depolar. Tablodaki satırlar, bir nesnenin veya varlığın ilgili değerlerinin bir koleksiyonunu temsil eder. Bir tablodaki her satır, birincil anahtar adı verilen benzersiz bir tanımlayıcıyla işaretlenebilir ve birden çok tablo arasındaki satırlar yabancı anahtarlar kullanılarak ilişkilendirilebilir. Bu verilere, veritabanı tablolarını yeniden düzenlemeden birçok farklı yoldan erişilebilir. Kaynak

4. Nesneye yönelik veritabanları

Nesneye yönelik veritabanları, navigasyon dediğimiz şeydir. Bu, ilgili nesnelere erişimin, ilgili nesneler için konteyner tarafından oluşturulan önceden tanımlanmış bağlantıları takip etmesi gerektiği anlamına gelir. (Jan L. Harrington- SQL Clearly Explained(Third Edition)-2010)

5. Grafik veritabanları

Çok basit bir şekilde, bir grafik veritabanı, veriler arasındaki ilişkileri, verilerin kendisi için eşit derecede önemli olarak ele almak için tasarlanmış bir veritabanıdır. Verileri önceden tanımlanmış bir modelle sınırlamadan tutması amaçlanmıştır. Kaynak

6. ER Model veritabanları

ENTITY RELATIONAL (ER) Modeli, üst düzey bir kavramsal veri modeli diyagramıdır. ER modelleme, iyi tasarlanmış bir veritabanı oluşturmak için veri gereksinimlerini sistematik olarak analiz etmenize yardımcı olur. Varlık-İlişkisi modeli, gerçek dünyadaki varlıkları ve aralarındaki ilişkiyi temsil eder. ER modelleme, iyi tasarlanmış bir veritabanı oluşturmak için veri gereksinimlerini sistematik olarak analiz etmenize yardımcı olur. Veritabanınızı uygulamadan önce ER modellemesini tamamlamak en iyi uygulama olarak kabul edilir. Kaynak

7. Belge veritabanları

Belge veritabanı, verileri JSON benzeri belgeler olarak depolamak ve sorgulamak için tasarlanmış ilişkisel olmayan bir veritabanı türüdür. Belge veritabanları, geliştiricilerin uygulama kodlarında kullandıkları aynı belge modeli biçimini kullanarak verileri bir veritabanında depolamasını ve sorgulamasını kolaylaştırır. Belgelerin ve belge veritabanlarının esnek, yarı yapılandırılmış ve hiyerarşik yapısı, bunların uygulamaların ihtiyaçlarıyla birlikte gelişmesine olanak tanır. Belge modeli, her belgenin benzersiz olduğu ve zaman içinde değiştiği kataloglar, kullanıcı profilleri ve içerik yönetimi sistemleri gibi kullanım durumlarında iyi çalışır. Belge veritabanları, belge koleksiyonları üzerinde esnek indeksleme, güçlü geçici sorgular ve analiz sağlar. Kaynak

8. NoSQL veritabanları

NoSQL veritabanları ("not only SQL" yani “sadece SQL değil”) tablo şeklinde değildir ve verileri ilişkisel tablolardan farklı şekilde depolar. NoSQL veritabanları, veri modellerine göre çeşitli türlerde gelir. Ana türler belge, anahtar / değer çifti, geniş sütun ve grafiktir. Esnek şemalar sağlarlar ve büyük miktarda veri ve yüksek kullanıcı yüklerine kolayca adapte edilebilirler. Kaynak

Yukarıda bahsettiğimiz veritabanları 3-5 veriyi de milyonlarca veriyi de ifade edebilir. Veri sayısı çoğaldıkça kontrolü zorlaşır. O kadar veri arasında ufak bir düzeltme yapmak saatleri alabilir. Dolayısıyla bu noktada veritabanı yönetim sistemlerine ihtiyacımız olur. En bilinen veritabanı yönetim sistemleri:

  • Oracle
  • Microsoft SQL Server
  • MySQL
  • PostgreSQL
  • Microsoft Access
  • Teradata
  • IBM DB2
  • Informix
  • SAP ASE
  • Amazon’s SimpleDB

Kaynak

Sitemizin adından da anlaşılacağı üzere biz SQL’e odaklanarak bilgi vermeye devam edeceğiz. Peki neden?

  1. SQL her yerde kullanılır.
  2. Çok fazla şirket kullandığı için yüksek talep görüyor.
  3. Alternatifler olmasına rağmen SQL hiçbir yere gitmiyor. 😊